Heterokromatin, bir kromozomun yoğun ve sıkışmış bölgelerini ifade eden bir terimdir. Heterokromatin, genellikle kromozomun merkezi çekirdeğine yakın bölgelerinde bulunur ve genellikle genetik bilginin etkin bir şekilde ifade edilmediği veya kullanılmadığı bölgeleri temsil eder. Heterokromatin, hücresel işlevler ve gen ifadesi açısından daha az aktif olan bölgeleri işaretler.
Heterokromatin, iki temel tipe ayrılabilir:
1. Yoğun Heterokromatin (Constitutive Heterochromatin): Bu tür heterokromatin, hücre bölünmesi ve kromozom yapısının korunması gibi temel işlevler için gereklidir. Genellikle kromozomların merkezi bölgelerinde bulunur ve kalıcı olarak sıkışık durumdadır. Bu bölgelerde gen ifadesi çok sınırlıdır veya hiç yoktur.
2. Geçici Heterokromatin (Facultative Heterochromatin): Bu tür heterokromatin, belirli bir hücre tipinin işlevlerine ve ihtiyaçlarına bağlı olarak oluşabilir. Örneğin, bir hücre belirli bir geni ifade etmek istemediğinde, bu genin etrafındaki bölgeler geçici heterokromatin haline gelebilir. Bu, genin ifadesinin geçici olarak kapatılmasına yol açar.
Heterokromatin, kromozomların yapısını ve organizasyonunu düzenler ve gen ifadesini kontrol eder. Hücresel farklılaşma, gelişim ve sağlıklı hücre işlevi için önemli bir bileşen olarak kabul edilir. Heterokromatin açısından zengin bölgeler genellikle daha koyu boyanır ve mikroskopta daha belirgin görünürler. Bu, kromozomların farklı bölgelerini ayırt etmek için kullanılan bir yöntemdir.