Bilinç dahilindeki sinir sistemi veya somatik sinir sistemi, vücudun bilinçli kontrolünü sağlayan bir sinir sistemi bölümüdür. Merkezi sinir sistemi (beyin ve omurilik) ile vücuttaki kaslar, eklem ve deri gibi çeşitli yapılar arasında iletişimi sağlar. Bu sistem, kasları hareket ettirmek, duyu bilgilerini algılamak ve tepki vermek gibi işlevleri gerçekleştirir.
Somatik sinir sistemi, iki ana bileşenden oluşur:
1. Üst motor nöronlar: Beyinde veya beyincikte başlayan ve omurilik boyunca aşağı inen sinir lifleridir. Üst motor nöronlar, beyinden gelen sinyalleri omuriliğe ileterek kaslara hareket emirleri taşır.
2. Alt motor nöronlar: Omurilikten çıkan sinir lifleridir ve kaslara doğrudan bağlanarak hareketi sağlarlar. Bu nöronlar, kasların kasılmasını kontrol eden sinir uyarılarını ileten motor sinyalleri taşırlar.
Somatik sinir sistemi, kasların istemli olarak kontrol edilmesini sağlar. Beyin, belirli bir hareketi planlar ve komutları üst motor nöronlar aracılığıyla alt motor nöronlara gönderir. Alt motor nöronlar ise bu komutları kaslara ileterek istenen hareketin gerçekleşmesini sağlar.
Aynı zamanda, somatik sinir sistemi, dış dünyadan gelen duyusal bilgileri algılar. Deri, kaslar ve eklem reseptörleri aracılığıyla çevresel uyaranları (örneğin, dokunma, basınç, ağrı, sıcaklık) algılar ve bu bilgileri beyine ileterek bilinçli duyusal deneyimleri sağlar.
Somatik sinir sistemi, kasların kasılması, vücut pozisyonu, denge, hareket ve duyusal algılama gibi birçok işlevi düzenler. Ancak, otomatik olarak gerçekleşen iç organ fonksiyonlarını (solunum, sindirim, kalp atışı vb.) kontrol etmekten sorumlu olan otonom sinir sistemi ile ayrılır.