Bilişsel bozukluk, bireyin bilişsel işlevlerinde (düşünme, algılama, hafıza, dikkat, dil, problem çözme, karar verme vb.) önemli bir azalma veya bozulma olduğu durumu ifade eder. Bilişsel bozukluklar, genellikle nörolojik veya psikiyatrik hastalıkların bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bunlar, bellek kaybı, bilişsel yavaşlama, dikkat eksikliği, konsantrasyon güçlüğü, dil bozuklukları, problem çözme yeteneğinde azalma gibi belirtilerle kendini gösterebilir.
Bilişsel bozuklukların bazı yaygın örnekleri şunlardır:
- Alzheimer Hastalığı: Alzheimer hastalığı, ilerleyici bir nörodejeneratif hastalıktır ve bellek kaybı, bilişsel yavaşlama, dikkat eksikliği ve problem çözme yeteneğinde azalma gibi bilişsel bozukluklara neden olur.
- Demans: Demans, beyin fonksiyonlarının genel bir bozulmasıdır ve bilişsel işlevlerin yanı sıra davranışsal ve duygusal değişikliklerle de ilişkilidir.
- Şizofreni: Şizofreni, gerçeklikten kopma, düşünce bozuklukları ve duygusal düzensizliklerle karakterize edilen bir psikiyatrik bozukluktur. Bilişsel işlevlerde bozulma da sıkça görülür.
- Travmatik Beyin Hasarı: Başın travmatik bir şekilde yaralanması sonucunda ortaya çıkan beyin hasarı, bilişsel işlevlerde ciddi bozulmalara neden olabilir. Bellek kaybı, dikkat eksikliği ve düşünce bozuklukları gibi belirtiler görülebilir.
- Psikiyatrik Bozukluklar: Depresyon, bipolar bozukluk, anksiyete bozuklukları gibi bazı psikiyatrik bozukluklar da bilişsel işlevlerde bozulmaya neden olabilir.
Bilişsel bozukluklar, bireyin günlük yaşam aktivitelerini etkileyebilir ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Tedavi, genellikle ilaçlar, bilişsel rehabilitasyon ve terapi yöntemleri (örneğin, bilişsel rehabilitasyon, bilişsel uyarılar, bilişsel stratejilerin öğretimi) gibi çeşitli müdahalelerin kombinasyonunu içerebilir. Tedavinin amacı, bireyin bilişsel işlevlerini optimize etmek, günlük işlevselliği artırmak ve yaşam kalitesini iyileştirmektir.