„Dönüşüm reaksiyonu“ terimi, psikodinamik teori ve psikanalizde kullanılan bir terimdir. Bu terim, bir kişinin bilinçdışında bastırılmış veya reddedilen düşünceleri, duyguları veya arzuları farklı bir şekilde ifade etmesini tanımlar.
Dönüşüm reaksiyonu, bastırılmış içsel çatışmaların bilinçli düzeyde kabul edilemeyen şekillerde dışa vurulduğu savunma mekanizmalarından biridir. Örneğin, bir kişi bilinçdışında yoğun bir öfke duygusu hissedebilir, ancak bu öfkeyi doğrudan ifade etmek yerine, bunu başka bir şekilde dışa vurur. Örneğin, kişi aşırı takıntılı veya mükemmeliyetçi bir şekilde davranabilir, aşırı kontrolcü veya düzenli olabilir veya aşırı bağımlılık ilişkileri kurabilir.
Dönüşüm reaksiyonu, bilinçdışı içeriklerin bilinçli düzeyde kabul edilebilir hale getirilmesini engelleyen bir savunma mekanizmasıdır. Kişi, rahatsız edici veya çatışmalı düşünceleri veya duyguları doğrudan ifade etmek yerine, bu içerikleri başka bir şekilde dışa vurarak kendini korumaya çalışır.
Dönüşüm reaksiyonu genellikle psikanalitik terapi veya psikodinamik terapi sürecinde keşfedilir ve anlaşılır. Terapi sürecinde, kişi bastırılmış içsel çatışmaları ve duygusal süreçleri daha derinlemesine anlamaya çalışır. Böylece, kişi içsel dengeyi sağlamak ve daha sağlıklı, daha adaptif tepkiler geliştirmek için farkındalık ve anlayış geliştirebilir.