„Genel uyum sendromu,“ genellikle „Genel Adaptasyon Sendromu“ (GAS) olarak da adlandırılır, fiziksel ve psikolojik stres yanıtını tanımlayan bir terimdir. GAS, genellikle Hans Selye adlı Kanadalı bir stres araştırmacısı tarafından geliştirilen bir kavramdır. Bu sendrom, organizmanın bir stresör (stres faktörü) ile karşılaştığında tepki verme biçimini açıklamak için kullanılır.
Genel olarak, GAS üç ana aşamadan oluşur:
1. Uyarılma Aşaması (Alarm Reaction): Bu aşamada, organizma stres faktörü ile karşılaştığında „savaş ya da kaç“ yanıtını başlatır. Vücut hızlı bir şekilde bir dizi fizyolojik tepkiyi devreye sokar, böylece stres faktörü ile başa çıkmaya hazır hale gelir.
2. Direnme Aşaması (Stage of Resistance): Bu aşama, stres faktörünün etkisi devam ettiğinde vücudun direnç göstermeye devam ettiği bir dönemi ifade eder. Bu dönemde vücut, belirli bir süre boyunca stresle başa çıkmaya çalışır. Bu, enerji seviyelerinin sıkı bir kontrol altında tutulduğu ve vücudun dayanıklılığının arttığı bir dönemi içerir.
3. Tükenme Aşaması (Stage of Exhaustion): Eğer stres faktörü uzun süre devam ederse veya çok fazla stres faktörü biriktikçe, organizma tükenmeye başlar. Bu aşamada, vücut direncini kaybeder ve çeşitli sağlık sorunları ortaya çıkabilir. Kronik stres, bağışıklık sistemi, zihinsel sağlık ve fiziksel sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir.
Genel uyum sendromu, stresin vücut üzerindeki etkilerini ve stresin zaman içinde nasıl biriktiğini anlamamıza yardımcı olan bir çerçeve sunar. Ancak, her birey stresi farklı şekillerde deneyimler ve bu model her birey için geçerli olmayabilir. Bu nedenle, stresle başa çıkmak için kişiselleştirilmiş stratejiler ve destek gerekebilir.