İlacın kötüye kullanılması veya istismar edilmesi, reçeteli veya reçetesiz ilaçların tıbbi amaçların dışında kullanılmasını ifade eder. Bu durum, ilaçların yüksek dozlarda veya tedavi edici olmayan amaçlarla alınmasını, doktor tavsiyesi dışında kullanılmasını ya da başka bir kişi için reçete edilmiş ilaçların alınmasını içerebilir. İlacın kötüye kullanılması ciddi sağlık risklerine, bağımlılığa ve hatta ölüme yol açabilir.
İlaç kötüye kullanımının yaygın örnekleri arasında şunlar yer alır:
1. Opioidler: Ağrı kesici olarak kullanılan opioidler (örneğin, morfin, oksikodon), yüksek dozlarda alındığında bağımlılık yapabilir ve aşırı dozda alındığında ölümcül olabilir.
2. Sedatifler ve Anksiyolitikler: Uyku ilaçları ve anksiyete ilaçları (örneğin, benzodiazepinler) yüksek dozlarda alındığında bağımlılık yapabilir ve bilişsel işlevler üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.
3. Stimülanlar: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisinde kullanılan stimülan ilaçlar (örneğin, amfetaminler), yanlış kullanıldığında bağımlılık ve sağlık sorunlarına yol açabilir.
4. Öksürük Şurubu ve Soğuk Algınlığı İlaçları: Yüksek dozlarda alındığında, bazı öksürük şurupları ve soğuk algınlığı ilaçları psikoaktif etkilere sahip olabilir.
İlaç kötüye kullanımının önlenmesi için, doktor tavsiyelerine uymak, ilaçları reçete edildiği şekilde ve uygun dozlarda kullanmak, ve ilaçların güvenli bir şekilde saklanması önemlidir. Ayrıca, ilaçların kötüye kullanımının sıkça görüldüğü topluluklarda eğitim ve farkındalık programları, bu sorunun önlenmesine yardımcı olabilir. İlaç bağımlılığı geliştiğinde, profesyonel tıbbi yardım almak ve uygun tedavi programlarına katılmak önemlidir.