Afyon, haşhaşta bulunan aktif maddedir. Afyon, olgunlaşmamış haşhaş kapsülünün süt suyundan oluşur. Afyon ayrıca, morfin, eroin ve kodeinde de bulunur.
Afyon fiziksel ve psikolojik bağımlılığa yol açtığından narkotik yasasına tabidir.
Afyon, haşhaş bitkisinin (Papaver somniferum) olgun tohum kapsüllerinden elde edilen ve tarihsel olarak ağrı kesici, uyku verici ve eğlence amaçlı kullanılan doğal bir madde olarak bilinir. Afyon, güçlü alkaloid bileşenler içerir ve bu bileşenlerin bazıları ilaç endüstrisinde ağrı kesici ve anestezik olarak kullanılır. Afyonun ana alkaloidleri morfin, kodein ve tebaindir.
Morfin ve kodein, afyonun en bilinen ve en yaygın kullanılan bileşenleridir. Bu alkaloidlerin etkisi, merkezi sinir sistemi üzerinde uyuşturucu ve analjezik etkiler yaratmaktır. Morfin, güçlü bir ağrı kesici olarak kabul edilir ve tıbbi amaçlarla kullanılır, ancak aynı zamanda bağımlılık yapıcı ve kötüye kullanma potansiyeli yüksektir. Kodein ise daha hafif bir ağrı kesici etkiye sahiptir ve reçeteli öksürük şuruplarında bulunabilir.
Afyonun tıbbi amaçlar dışında kullanımı, bağımlılık, aşırı doz ve diğer sağlık sorunlarına yol açabilir. Afyon, tarihsel olarak ve hala bazı bölgelerde, eğlence amaçlı kullanım için dumanlanarak veya oral yoldan alınarak kullanılmaktadır. Bu tür kullanımlar, uluslararası düzeyde düzenlemelere tabidir ve birçok ülkede yasadışıdır.
Tıbbi ve farmasötik kullanım için afyonun alkaloidleri, özellikle morfin ve kodein, sentetik ve yarı sentetik opiyoid analjeziklere ilham kaynağı olmuştur. Bu ilaçlar arasında hidroksikodon, oksikodon, fentanil ve metadon gibi maddeler bulunmaktadır. Bu opiyoid ilaçlar ağrıyı hafifletmek için etkilidir, ancak bağımlılık yapma ve kötüye kullanma potansiyeline sahiptir. Bu nedenle, opiyoid kullanımı sıkı tıbbi gözetim altında olmalıdır.